ศูนย์ศิลปาชีพ บางไทรฯ
ในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ
Bangsai Arts and Crafts Centre of H.M. Queen Sirikit of Thailand

แผนกช่างบาติก ฝ่ายฝึกอบรม

ประวัติความเป็นมา
ศูนย์ศิลปาชีพ บางไทร ในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ โดย นายธานินทร์ กรัยวิเชียร องคมนตรี รองประธานกรรมการมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพฯ ได้จัดตั้งแผนกช่างบาติกขึ้น เมื่อวันที่ ๑ ตุลาคม ๒๕๔๑ โดยมีอาจารย์ผู้รับผิดชอบและดำเนินการฝึกอบรมความรู้แก่นักเรียนศิลปาชีพ จำนวน ๒ คน ดังนี้
๑. นางจิรวรรณ จงสมบูรณ์สุข อาจารย์ที่ปรึกษาประจำแผนก
๒. นายสมจิตต์ โสมวิเศษ อาจารย์หัวหน้าแผนก
นับแต่นั้นมา แผนกช่างบาติกจึงได้ดำเนินการฝึกอบรมความรู้วิชาชีพงานบาติกเทคนิควิธีการต่าง ๆให้แก่นักเรียนศิลปาชีพ โดยแบ่งระดับหลักสูตรการฝึกอบรมออกเป็น ๒ ระดับ คือ หลักสูตรประกาศนียบัตรขั้นต้นและหลักสูตร ประกาศนียบัตร ขั้นปลาย ในปัจจุบันใช้ระยะเวลาในการฝึกอบรมหลักสูตรละ ๒ ภาคเรียน ซึ่งผู้เข้ารับการฝึกอบรมเป็นลูกหลาน เกษตรกรผู้ยากไร้ ผู้ด้อยโอกาส และผู้พิการทุพลภาพ จะได้รับความรู้ ฝึกทักษะ และประสบการณ์ในงานบาติก สามารถ ผลิตผลงานได้อย่างมีคุณภาพตามระดับหลักสูตรที่เข้ารับการฝึกอบรม เป็นการพัฒนาให้มีคุณภาพ สร้างงาน สร้างอาชีพ ช่วยพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมของชาติอีกทางหนึ่ง
นอกจากนี้ แผนกช่างบาติก ยังให้การสนับสนุน ด้านการศึกษาของสถาบันการศึกษาต่าง ๆ ตามโอกาส อันเหมาะสม ซึ่งขึ้นอยู่กับความพร้อมของแผนกในแต่ละช่วงเวลาโดยการประสานความร่วมมือในการรับนักเรียนฝึกงาน ฝึกประสบการณ์วิชาชีพ ฝึกการเรียนรู้วิชาชีพ เพื่อการพัฒนาองค์ความรู้ตามหลักสูตรการศึกษาที่สอดคล้องกับ การศึกษา เรียนรู้เพื่อพัฒนาวิชาชีพ ตลอดจนประสานความร่วมมือกับองค์กรต่าง ๆ ทั้งภาครัฐและภาคเอกชน ในการฝึกอบรม เพื่อการถ่ายทอด ความรู้ ทักษะ และประสบการณ์ แก่ผู้สนใจโดยเฉพาะเกษตรกรผู้ยากไร้ ชาวไร่ ชาวนา ผู้ด้อยโอกาส และผู้พิการทุพลภาพ เพื่อการพัฒนาคุณภาพชีวิต สู่ชีวิตที่มีคุณภาพ ทั้งนี้ทั้งนั้นโดยความเห็นชอบของ ศูนย์ศิลปาชีพบางไทรฯ และ อาจารย์หัวหน้าแผนกเป็นสำคัญ ในด้านการจัดการเรียนการสอน งานบาติกเป็นงานศาสตร์ และ งานศิลป์ประกอบกัน การศึกษาเรียนรู้อย่างถูกต้องและมีคุณภาพจะเป็นการสร้างสรรค์ประสบการณ์เพื่อนำไปสู่ การคิดค้น ค้นคว้า ทดลอง ทดสอบ สรุปผล เพื่อนำข้อมูลต่างๆ มาปรับปรุง ดัดแปลง พัฒนาให้สามารถสร้างสรรค์ ผลงานบาติก ที่สวยงาม แปลกใหม่ และ ทรงคุณค่ายิ่งขึ้น ในปัจจุบันกรรมวิธีการทำผ้าบาติก มีการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง กรรมวิธีการย้อมแบบดั้งเดิมซึ่งปรากฏให้เห็นคุณค่าความงามอันเกิดจากรอยแตกของเทียนนั้นมีการทำกันน้อยลง ด้วยเหตุผลที่ว่าเป็นวิธีการที่ซับซ้อนยุ่งยากกว่าวิธีการระบายสี ซึ่งมีกระบวนการปฏิบัติงานที่สะดวกรวดเร็วกว่า วิธีการ ระบายสี จึงเข้ามามีบทบาทต่อกระบวนการทำผ้าบาติกมากขึ้นจนเป็นที่ยอมรับในปัจจุบัน และ ได้มีการเผยแพร่ โดยการสอน การฝึกอบรม เพื่อ ให้ความรู้แก่ประชาชนและผู้สนใจวิชาชีพการทำผ้าบาติก กันอย่างแพร่หลาย ในหน่วยงาน ของรัฐและภาคเอกชนหลายแห่ง
ศูนย์ศิลปาชีพ บางไทรฯ เปิดทำการฝึกอบรมความรู้วิชาชีพช่างบาติกให้แก่บุตรหลานเกษตรกรผู้ยากไร้ ตามโครงการ พระราชดำริ จึงอนุรักษ์กรรมวิธีการทำผ้าบาติกแบบดั้งเดิมโดยการย้อมด้วยกรรมวิธีต่าง ๆ ฝึกทักษะการทำผ้าบาติก โดยวิธีการ ระบายสีด้วยวิธีต่างๆ ตลอดจนผสมผสานกรรมวิธีการทำผ้าบาติกหลายรูปแบบ เพื่อให้นักเรียนได้พัฒนา สร้างสรรค์ผลงานบาติกได้อย่างกว้างขวาง และสามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้มากขึ้น มีความพร้อมในการนำความรู้ ทักษะ และประสบการณ์ไปประกอบอาชีพและพัฒนาอาชีพด้านงานบาติกได้อย่างมีคุณภาพ

หลักสูตรการฝึกอบรม

ตัวอย่างผลิตภัณฑ์ แผนกช่างบาติก